St. Martin's Island & Shin Ma Pyu Island (Shapuree)

Posted on
  • by
  • လင္းဦး(စိတ္ပညာ)
  • in
  • Labels:
  • စိန့်​မာတင်၊​ ရှင်မြဖူ နဲ့​ အဂင်္လိပ်-ြမန်မာ ပထမစစ်

    စိန့်​မာတင်ကျွန်း​

    ခု ဘဂင်္လား​ေဒ့​ရှ်ကို ​ေပး​လိုက်ရတယ်လို့​ ​ေြပာ​ေနြကတဲ့​ စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ အ​ေြကာင်း​ နည်း​နည်း​ေြပာချင်ပါတယ်။

    St. Martin's Island (စိန့်​မာတင်ကျွန်း​)က ​ေဒသခံ အ​ေခါ် ဘဂင်္လီလို "Nirical Gingira"၊​ ြမန်မာလို "အုန်း​ကျွန်း​" လို့​ အဓိပ္ပာယ် ရတယ်။ ြမန်မာ-ဘဂင်္လား​ေဒ့​ရှ် နှစ်နိုင်ငံကို ြခား​ထား​တဲ့​ နယ်ြခား​ြမစ် နတ်ြမစ်ဝ (Naf River)​ေပါ်မှာရှိြပီး​ ြမန်မာနိုင်ငံ အ​ေနာက်​ေြမာက်ကမ်း​ရိုး​တန်း​မှ အ​ေနာက်ဘက် (၈) ကီလိုမီတာ၊​ ဘဂင်္လား​ေဒ့​ရှ်နိုင်ငံ ​ေကာ့​ဘဇာ-တက်ခ်နတ် ကျွန်း​ဆွယ်မှ (Cox's Bazar-Teknaf Peninsular) ​ေတာင်ဘက် (၉) ကီလိုမီတာ အကွာအ​ေဝး​မှာ ရှိတယ်။ အရင် ြဗိတိသျှ-အန္ဒိယ၊​ အန္ဒိယ၊​ အ​ေရှ့​ပါကစ္စတန်၊​ ခု ဘဂင်္လား​ေဒ့​ရှ် အဆက်ဆက် ြမန်မာမပိုင်ခဲ့​ပါ။ ြဗိတိသျှ-အန္ဒိယ ​ေခတ်မတိုင်မီ၊​ ြမန်မာက ရခိုင်ကို မသိမ်း​ခင် ရခိုင်ဘုရင်​ေတွ ပိုင်ခဲ့​တဲ့​ အချိန်​ေတွ ရှိ​ေကာင်း​ရှိနိုင်တယ်။ ဒါ​ေပမဲ့​ အဓိကထား​ ဆိုလိုချင်တာက ခုလတ်တ​ေလာ ကုလခံုရံုး​ရဲ့​ ဆံုး​ြဖတ်ချက်​ေြကာင့်​ စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ကို ဘဂင်္လား​ေဒ့​ရှ် ကို ​ေပး​လိုက်ရတာ မဟုတ်ဘူး​ ဆိုတာကိုပါ။

    မိတ်​ေဆွများ​ ​ေြပာ​ေနတဲ့​ စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ နဲ့​ ရှင်မြဖူကျွန်း​ အတူတူပဲ ဆိုတာ (ကျ​ေနာ့်​တစ်ဦး​တည်း​ သ​ေဘာထား​အြမင်အရ) လက်မခံပါ။
    စိန့်​မာတင်  Google Image

    ရှင်မြဖူကျွန်း​

    ရှင်မြဖူကျွန်း​က အဂင်္လိပ်လို Shapuree (ရှပူရီ) လို့​ေခါ်တယ်။ နတ်ြမစ်ဝ​ေပါ်မှာပဲ ရှိတယ်။ (ကျ​ေနာ့်​တစ်ဦး​တည်း​ အယူအဆအရ) စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ထက် ​ေသး​ရမယ်၊​ ြမန်မာြပည်နဲ့​ ပိုနီး​ြပီး​ ခုအချိန်မှာ ြမန်မာပိုင်တယ်။

    ဒါက ကျ​ေနာ့်​ကိုယ်ပိုင် ဗဟုသုတအ​ေပါ် အ​ေြခခံတဲ့​ တစ်ဦး​တည်း​ အြမင်နဲ့​ ​ေကာက်ချက်ဆွဲတာပါ။

    ​ေကာင်း​ြပီ..။ အဲ့​ဒီ​ေကာက်ချက် မှား​ရင်​ေကာ..။ ​ေကာက်ချက်မှား​လို့​ ရှင်မြဖူကျွန်း​နဲ့​ စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ အတူတူပဲ ဆိုလည်း​ ​ေြပာစရာ ရှိပါတယ်။

    ဘာလို့​လဲဆို​ေတာ့​ ရှင်မြဖူကျွန်း​က (ြဗိတိသျှ-အန္ဒိယ/ ြဗိတိသျှ-ဘား​မား​ေခတ်မတိုင်မီ ​ေခတ်​ေတွမပါ) ြမန်မာပိုင်ခဲ့​တယ်လို့​ ယူဆလို့​ မရပါ။ ဒီအ​ေြကာင်း​ ရှင်း​ရာမှာ အဂင်္လိပ်-ြမန်မာ (အင်ဂလို-ဘား​မား​ ) ပထမစစ် ြဖစ်ရတဲ့​ ​ေနာက်ခံကို ရှင်း​ရပါ့​မယ်။

    အဂင်္လိပ်-ြမန်မာ ပထမစစ် (၁၈၂၄-၁၈၂၆)

    (စစ်အစိုး​ရ အဆက်ဆက်) ​ေကျာင်း​သင်ရိုး​ညွှန်တမ်း​ေတွမှာ ရှင်မြဖူကျွန်း​နဲ့​ ပတ်သက်ြပီး​ အြငင်း​ပွား​ရာမှ စစ်စတင်ြဖစ်တယ်လို့​ ဆို​ေလ့​ရှိ​ေပမဲ့​ အဲ့​ဒီအ​ေြကာင်း​က စစ်ကိုြဖစ်​ေစတဲ့​ မီး​စတစ်စ လို့​ပဲ ​ေြပာနိုင်ြပီး​ ​ေနာက်ကွယ်မှာ စစ်ြဖစ်​ေစတဲ့​ အ​ေြကာင်း​အချက်​ေတွ အများ​ြကီး​ရှိတယ်။

    အဂင်္လိပ်က အန္ဒိယကို (၁၇)ရာစုကတည်း​က အ​ေရှ့​အိန္ဒိယကုမ္မဏီ အ​ေနနဲ့​ ဝင်တယ်။ (၁၈)ရာစု အလယ်​ေလာက်​ေရာက်​ေတာ့​ အိန္ဒိယတစ်တိုက်လံုး​နီး​ပါး​ ကုမ္မဏီက တဆင့်​ အုပ်ချုပ်​ေနြပီလို့​ ဆိုလို့​ရတယ်။ တကယ် ြဗိတိသျှ-အန္ဒိယ နာမည်နဲ့​ အုပ်ချုပ်တာက​ေတာ့​ (၁၉)ရာစုအလယ်​ေလာက်မှာ ြဖစ်တယ်။

    အဲ့​သလို​ေနာက်ခံအ​ေြခအ​ေနမှာ ကုန်း​ေဘာင်မင်း​ဆက်ရဲ့​ သတ္တမ​ေြမာက် မင်း​ဆက် ဘြကီး​ေတာ်(စစ်ကိုင်း​မင်း​) လက်ထက် (၁၈၁၉-၁၈၃၇) ၁၈၂၂ မှာ ြမန်မာက အာသံနဲ့​ မဏိပူရ (Assam & Manipur) ကို သိမ်း​လိုက်တယ်။ သိမ်း​ရတဲ့​အ​ေြကာင်း​က​ေတာ့​ ဘြကီး​ေတာ်ရဲ့​ ဘိသိက်မဂင်္လာပွဲကို မဏိပူ​ေစာ်ဘွား​ မတက်တာကို အ​ေြကာင်း​ြပုြပီး​ မထီမဲ့​ြမင်ြပုတယ်လို့​ ယူဆကာ ​ေနာင်မှာ ​ေနာင်ကျင်သွား​ေစဖို့​အတွက် ရည်ရွယ်တယ်။ အဲ့​သလို သိမ်း​လိုက်တဲ့​ အတွက် (အင်အား​ြကီး​တဲ့​) အဂင်္လိပ်အုပ်ချုပ်​ေနတဲ့​ ြဗိတိသျှ-အိန္ဒိယနဲ့​ နယ်နိမိတ် ထိစပ်မှုက ပိုများ​လာတယ်။ အဂင်္လိပ်ကလည်း​ သူတို့​ရဲ့​ အကျိုး​စီး​ပွား​ြဖစ်​ေနတဲ့​ ြဗိတိသျှ-အိန္ဒိယ နယ်ပယ်​ေတွကိုပါ ြခိမ်း​ေြခာက်လာနိုင်တယ်လို့​ ယူဆြပီး​ ြမန်မာတပ်​ေတွကို ြပန်လည် ​ေတာ်လှန်​ေနတဲ့​ အာသံနဲ့​ မဏိပူရ၊​ ရခိုင် (ရခိုင် (Arakan) က ၁၇၈၄ ကတည်း​က ကုန်း​ေဘာင် မင်း​ဆက်​ေအာက် ​ေရာက်ြပီး​ြဖစ်) ​ေတာ်လှန်​ေရး​တပ်သား​ (ြမန်မာ​ေတွ အ​ေခါ် သူပုန်) ​ေတွကို လက်နက်၊​ ရိက္ခာ ​ေထာက်ပံ​ေပး​တယ်။

    မဏိပူကို ြမန်မာဝင်လာ​ေတာ့​ နယ်ချင်း​ဆက်​ေနတဲ့​ ကချာ​ေစာ်ဘွား​ကပါ သူ့​နယ်ကိုဆက်သိမ်း​မှာ ​ေြကာက်ြပီး​ အဂင်္လိပ်အုပ်ချုပ်​ေနတဲ့​ ြဗိတိသျှ-အိန္ဒိယဘက်ကို ဝင်ြပီး​ခိုလှံုတယ်။ အဂင်္လိပ်ကလည်း​ ကချာနယ် (Cachar) အြပင် အြခား​နယ်ချင်း​ဆက်​ေနတဲ့​ ဂျိန်း​တိယ (Jaintia) နယ်​ေတွကို သူ့​ရဲ့​ ကိုလိုနီအြဖစ် ​ေြကညာြပီး​ ြဗိတိသျှ-အိန္ဒိယထဲကို ထည့်​တယ်။ အဲ့​နယ်​ေတွ ကာကွယ်ဖို့​အတွက်ဆိုြပီး​ စစ်တပ်လွှတ်တယ်။

    အင်း​ဝ​ေနြပည်​ေတာ် (ဘြကီး​ေတာ်က အမရပူရ က​ေန အင်း​ဝကို ၁၈၂၃ မှာ ြပန်​ေြပာင်း​ြပီး​ နန်း​စိုက်ြပီ) ဘက်က အဓိကကျတဲ့​ (ဩဇာရှိတဲ့​) ပုဂ္ဂိုလ်များ​ ြဖစ်တဲ့​ ဘြကီး​ေတာ်၊​ မဟာဗန္ဒုလ၊​ နန်း​မ​ေတာ်မယ်နု နဲ့​ သူ့​ေမာင် စလင်း​ြမို့​စား​ ​ေမာင်အို စသူတို့​ရဲ့​ (အထူး​သြဖင့်​ စစ်သူြကီး​ ြဖစ်တဲ့​ မဟာဗန္ဒုလ) ​ေမျှာ်မှန်း​ယူဆချက်ကလည်း​ အင်း​ဝအာဏာစက်ကို အာသံနဲ့​ မဏိပူရတင်မက အဂင်္လိပ်အုပ်ချုပ်​ေနတဲ့​ အ​ေရှ့​ဘင်​ေဂါ ထိပါ သက်​ေရာက်​ေစနိုင်တဲ့​ အင်အား​ မိမိတို့​မှာ ရှိတယ်လို့​ ယူဆတယ်။
    စိန့်​မာတင်  Google Image
    စိန့်​မာတင်  Google Image

    စိန့်​မာတင်  Google Image

    နယ်စပ်မှ ြပဿနာများ​

    အထက်ကတင်ြပသလို ရခိုင်၊​ အာသံနဲ့​ မဏိပူရ တို့​က ြမန်မာအုပ်ချုပ်မှု​ေအာက်​ေရာက်​ေန​ေတာ့​ အဂင်္လိပ်အုပ်ချုပ်​ေနတဲ့​ ြဗိတိသျှ-အန္ဒိယ နဲ့​ နယ်စပ်ထိစပ်​ေနြပီ ြဖစ်တဲ့​အတွက် မြဖစ်မ​ေန ရင်ဆိုင်လာရတာက နယ်​ေြမချင်း​ထိစပ်တဲ့​ ​ေနရာ​ေတွမှာ ြဖစ်​ေလ့​ြဖစ်ထရှိတဲ့​ နယ်ြခား​မျဉ်း​ကိစ္စ၊​ ဟိုဘက်ဒီဘက် ကျူး​ေကျာ်ဝင်​ေရာက်မှု စတဲ့​ ြပဿနာ​ေတွြဖစ်တယ်။ အဲ့​သလို ြဖစ်စဉ်တစ်ခုမှာ အ​ေရှ့​အန္ဒိယကုမ္မဏီက ဆင်ဖမ်း​သမား​ေတွ ြမန်မာ့​ပိုင်နက်ထဲ ဝင်လာလို့​ ြမန်မာဘက်က ဖမ်း​ထား​လိုက်တယ်။ အဲ့​ဒါကို အ​ေြကာင်း​ြပုြပီး​ နှစ်ဘက်တင်း​မာ ​ေနတဲ့​ အချိန် ၁၈၂၃ စက်တင်ဘာ မှာ ြမန်မာက အဂင်္လိပ်စစ်တပ်ငယ်တစ်ခု တပ်စွဲထား​တဲ့​ ရှင်မြဖူကျွန်း​ကို တက်သိမ်း​တယ်။ အဲ့​သလို တက်သိမ်း​ေတာ့​ အဂင်္လိပ်က ရှင်မြဖူကျွန်း​က​ေန ြမန်မာတပ်​ေတွ ဆုတ်ခွာ​ေပး​ဖို့​ ​ေတာင်း​ဆိုတယ်။ ြပီး​ေတာ့​ ​ေနာင် နယ်စပ်ပဋိပက္ခ မြဖစ်​ေအာင် နယ်စပ်မျဉ်း​ အတိအကျ ဆွဲဖို့​ဆိုြပီး​ ကိုယ်စား​လှယ်နှစ်​ေယာက် လွှတ်လိုက်တယ်။ လွှတ်လိုက်တဲ့​ ကိုယ်စား​လှယ် နှစ်​ေယာက်ကိုပါ ြမန်မာဘက်က ဖမ်း​ထား​လိုက်တယ်။ အဲသလိုနဲ့​ နှစ်ဘက် နယ်စပ်ပဋိပက္ခ​ေတွက ပိုြကီး​ထွား​လာတယ်။

    ၁၈၂၄ နှစ်ဆန်း​မှာပဲ အင်း​ဝ​ေနြပည်​ေတာ်က စစ်သူြကီး​ သတိုး​သီရိ မဟာဥဇန (နာမည်အမှတ်မှား​နိုင်တယ်) ကို အဂင်္လိပ် အုပ်ချုပ်​ေနြပီြဖစ်တဲ့​ ကချာနယ်၊​ ဂျိန်း​တိယနယ်ထဲ အထိလိုက်ြပီး​ ရခိုင်၊​ အာသံနဲ့​ မဏိပူ ​ေတာ်လှန်​ေရး​တပ် (သူပုန်တပ်) ​ေတွကို နှိမ်နင်း​ဖို့​ လွှတ်လိုက်တယ်။ အဂင်္လိပ်ကလည်း​ သူတို့​ရဲ့​ တပ်​ေတွကို ြမန်မာတပ်နဲ့​ ရင်ဆိုင်ဖို့​ လွှတ်​ေတာ့​ ကချာနယ်မှာ ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲ​ေတွ စြဖစ်တယ်။ အဲ့​သလိုနဲ့​ နယ်စပ် ြပဿနာကို အ​ေြကာင်း​ြပုြပီး​ အဂင်္လိပ်-ြမန်မာ ပထမစစ်ကို ၁၈၂၄ မတ်လ၊​ ၅ ရက်​ေန့​မှာ တရား​ဝင် စြဖစ်တယ်။

    အဂင်္လိပ်ဘက်က စစ်တိုက်ချင်တဲ့​ အ​ေြကာင်း​များ​

    (ဒီ​ေနရာမှာ သတိြပု​ေစချင်တာက ြမန်မာဘုရင်က အထက်မှာ တင်ြပသလို အဂင်္လိပ်အုပ်ချုပ်တဲ့​ ​ေဒသ​ေတွနဲ့​ နယ်စပ်ချင်း​ထိတဲ့​ အထိ နယ်မချဲ့​ဘဲ​ေနလည်း​ အင်အား​ြကီး​မား​ေနြပီြဖစ်တဲ့​ အဂင်္လိပ်က (အဲ့​အချိန်မှာ အဂင်္လိပ်က ကမ္ဘာမှာ နပိုလီယံရဲ့​ ြပင်သစ်အင်ပါယာကိုလည်း​ နိုင်ြပီး​ြဖစ်) တြဖည်း​ြဖည်း​နဲ့​ နယ်စပ်က နိုင်ငံငယ်​ေလး​ေတွကို သိမ်း​ြပီး​ တစ်ချိန်ချိန်မှာ ြမန်မာြပည်ကိုလည်း​ သိမ်း​မှာြဖစ်တယ်။)

    အဂင်္လိပ်ဘက် က စစ်တိုက်ချင်တဲ့​ အဓိက အ​ေြကာင်း​ေတွက​ေတာ့​

    (၁) ကုန်ြကမ်း​ရှာလို့​ရတဲ့​၊​ ကုန်​ေချာြပန်​ေရာင်း​လို့​ရတဲ့​ ​ေဈး​ကွက် လိုချင်မှု၊​
    (၂) ပထဝီနိုင်ငံ​ေရး​၊​
    (၃) မိမိရဲ့​ အကျိုး​စီး​ပွား​ နဲ့​ အကျိုး​စီး​ပွား​ြဖစ်​ေနတဲ့​ နယ်ပယ်ကို ကာကွယ်လိုမှု၊​
    (၄) အင်ဂလို-ဖရန်း​စစ် အား​ြပိုင်မှု၊​
    (အဲ့​အချိန်မှာ ြပင်သစ်ကလည်း​ ြမန်မာမင်း​ေတွနဲ့​ အဆက်အဆံရှိ​ေနြပီ ြဖစ်တယ်။ အထူသြဖင့်​ ြပင်သစ်သ​ေဘင်္ာ​ေတွ ြမန်မာ့​ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်း​ေတွမှာ အသံုး​ချခွင့်​ရသွား​မှာ စိုး​ရိမ်တယ်။)
    (၅) လတ်တ​ေလာြဖစ်​ေနတဲ့​ နယ်စပ် ပဋိပက္ခများ​

    ြမန်မာဘုရင်ဘက်မှ စစ်တိုက်ြဖစ်​ေစတဲ့​ အ​ေြကာင်း​များ​

    (၁) အင်း​ဝ​ေနြပည်​ေတာ် အင်ပါယာကို အ​ေနာက်ဘက်မှာ ဆက်လက်ချဲ့​ထွင်လိုမှု၊​
    (၂) နိုင်ငံငယ်​ေလး​ေတွကို အစဉ်အဆက် နိုင်​ေနကျ ြဖစ်တဲ့​အတွက် အြခား​မည့်​သည့်​ နိုင်ငံနှင့်​မဆို မိမိအလိုကျ ဆက်ဆံနိုင်ဟု ယူဆမှု၊​
    (၃) ဘြကီး​ေတာ် လက်ထက် အာဏာထက်​ေနတဲ့​ ပုဂ္ဂိုလ်များ​ရဲ့​ မိမိအင်အား​ကို အထင်ြကီး​မှု၊​
    (၄) နိုင်ငံတကာမှာ ဘာ​ေတွြဖစ်​ေနတယ်ဆိုတာကို မသိ​ေတာ့​ အဂင်္လိပ်ရဲ့​ အင်အား​ကို မှန်မှန်ကန်ကန် မသံုး​သပ်တတ်မှု၊​
    (၅) ပထီဝီနိုင်ငံ​ေရး​ကို မသိမှု၊​
    (၆) လတ်တ​ေလာြဖစ်​ေနတဲ့​ နယ်စပ် ပဋိပက္ခများ​၊​

    စစ်ပွဲစတင်ြဖစ်စ နှစ်ဘက် အနိုင်၊​ အရှံုး​ အ​ေြခအ​ေန

    ရခိုင်၊​ အာသံနဲ့​ မဏိပူနယ်စပ်​ေတွမှာ စစ်စတင်ြဖစ်​ေတာ့​ ြမန်မာက အဲ့​ဒီ​ေဒသ​ေတွမှာ စစ်တိုက်​ေနတာ ဆယ်စုနှစ်​ေတွနဲ့​ချီ ြကာ​ေနြပီဆို​ေတာ့​ (လက်နက် မယှဉ်နိုင်​ေပမဲ့​) ​ေရ​ေြမကျွမ်း​ကျင်မှု​ေြကာင့်​ တပန်း​သာတယ်။ မဟာဗန္ဒုလက အဂင်္လိပ်ကို တိုက်ရာမှာ စစ်မျက်နှာနှစ်ခု ဖွင့်​ြပီး​ေတာ့​ တိုက်ဖို့​ ဆံုး​ြဖတ်တယ်။ ရခိုင်မှ တဆင့်​ ဘဂင်္လား​ရဲ့​ အ​ေရှ့​ေတာင်ပိုင်း​ြဖစ်တဲ့​ စစ်တ​ေကာင်း​ကို သိမ်း​မဲ့​ ထိုး​စစ်ရယ်၊​ ကချာ၊​ ဂျိန်း​တိယနယ်​ေတွမှ တဆင့်​ ဘဂင်္လား​ရဲ့​ ​ေြမာက်ပိုင်း​ြဖစ်တဲ့​ Sylhet ကို သိမ်း​မဲ့​ ထိုး​စစ်ရယ် ြဖစ်တယ်။ မဟာဗန္ဒုလက ရခိုင်စစ်မျက်နှာကို သူကိုယ်တိုင် ဦး​စီး​ြပီး​ေတာ့​ ကချာ၊​ ဂျိန်း​တိယ စစ်မျက်နှာကို​ေတာ့​ သတိုး​သီရိ မဟာဥဇန (နာမည်အမှတ်မှား​နိုင်တယ်) ကို ဦး​စီး​ေစတယ်။ သတိုး​သီရိ မဟာဥဇနရဲ့​ တပ်က စစ်တရား​ဝင် မြဖစ်ခင်ကတည်း​က ကချာ၊​ ဂျိန်း​တိယနယ်မှာ အဂင်္လိပ်တပ်ကို နိုင်ြပီး​ ြဖစ်တယ်။ အဲ့​ေတာ့​ သူ့​ကို Sylhet ထိ ဆက်သိမ်း​ေစတယ်။

    မဟာဗန္ဒုလဦး​စီး​တဲ့​ ရခိုင်စစ်မျက်နှာမှာ ြမဝတီမင်း​ြကီး​ ဦး​စက စစ်တရား​ဝင်စြဖစ်ြပီး​ လပိုင်း​အတွင်း​မှာပဲ သူ့​တပ်ကို ​ေကာ့​ဘဇား​ (Cox's Bazzar) အ​ေရှ့​ဘက် (၁၀) မိုင်အကွာအထိ သိမ်း​နိုင်တယ်။ ​ေနာက်ပိုင်း​ မဟာဗန္ဒုလ တပ်ကို​ေစာင့်​ြပီး​ တပ်နှစ်တပ်​ေပါင်း​ကာ ​ေကာ့​ဘဇား​ကို ဆက်သိမ်း​တယ်။ စစ်တ​ေကာင်း​ (Chittagong) နဲ့​ ကုမ္မဏီ ဌာနချုပ် ရှိတဲ့​ ကာလကတ္တား​ (Calcutta) မှာ အဂင်္လိပ်​ေတွက ​ေကာ့​ဘဇား​ကျ သွား​တဲ့​ သတင်း​ေြကာင့်​ ​ေတာ်​ေတာ် ထိန်လန့်​ တုန်လှုပ်ကုန်ြကတယ်။ တကယ်လည်း​ အဲ့​အချိန်မှာ ဗန္ဒုလ တပ်က ဆက်ချီတက်မယ်ဆိုရင် စစ်တ​ေကာင်း​တင်မက ကာလကတ္တား​ကိုပါ သိမ်း​နိုင်တဲ့​ စစ်​ေရး​ အသာရမှုမျိုး​ ြမန်မာဘက်မှာ ရှိတယ်။ ဒါ​ေပမဲ့​ ဗန္ဒုလက ရန်သူ့​နယ်ထဲ တအား​ဝင်သွား​မှာကို မလိုလား​ေတာ့​ ြမဝတီမင်း​ြကီး​ တပ်ကို စစ်တ​ေကာင်း​ထိ ဆက်မချီ​ေတာ့​ဖို့​ အမိန့်​ေပး​လိုက်တယ်။

    စစ်ပွဲ အလယ်နှင့်​ အဆံုး​သတ်

    ဗန္ဒုလရဲ့​ စစ်တ​ေကာင်း​ထိ တက်မသိမ်း​ဖို့​ ဆံုး​ြဖတ်ချက်ဟာ တစ်ဘက်က အဂင်္လိပ်တပ် ြပည်မကို ဝင်​ေတာ့​ ကိုယ့်​တပ်ကို အြမန် ြပန်ဆုတ်နိုင်ခဲ့​တဲ့​ အကျိုး​ရလဒ်ရခဲ့​ေပမဲ့​ အြခား​တစ်ဘက်အ​ေနနဲ့​ ​ေနာက်ဆံုး​ စစ်ရှံုး​လို့​ အဂင်္လိပ်နဲ့​ စစ်​ေြပြငိမ်း​ေရး​ စာချုပ် ချုပ်ဖို့​ ​ေဆွး​ေနွး​ေတာ့​ အရင်က စစ်တ​ေကာင်း​ကိုပါ သိမ်း​ြပီး​ ကာလကတ္တား​ကိုပါ ထိထိ​ေရာက်​ေရာက် တကယ် ြခိမ်း​ေြခာက်နိုင်ခဲ့​ရင် စာချုပ်အရ (စစ်ရှံုး​လို့​) အဂင်္လိပ်ကို ​ေပး​ရမဲ့​ ​ေဒသ စကား​ေြပာရာမှာ ြမန်မာဘက်က အသာစီး​ရနိုင်မယ်လို့​လည်း​ တချို့​ သမိုင်း​ပညာရှင်​ေတွက သံုး​သပ်ခဲ့​ြကတယ်။

    စစ်ပွဲအစ ရခိုင် စစ်မျက်နှာမှာ အဂင်္လိပ်က ြမန်မာကို (လက်နက်သာ​ေပမဲ့​လည်း​) ​ေဒသ မကျွမ်း​ကျင်မှု၊​ ရာသီဥတု အခက်အခဲ စတဲ့​ သဘာဝအတား​အဆီး​ေတွ​ေြကာင့်​ ဘယ်လိုမှ မယှဉ်နိုင်ခဲ့​ေတာ့​ အဂင်္လိပ်က ဗျူဟာ​ေြပာင်း​ြပီး​ ​ေရလမ်း​မှတဆင့်​ ြမန်မာ ြပည်မကို ဝင်ခဲ့​တယ်။ ြမန်မာမှာ ​ေခတ်မှီတဲ့​ စစ်​ေရး​အြမင် မရှိ​ေတာ့​ အဂင်္လိပ်​ေတွ ​ေရလမ်း​က​ေန ဝင်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကို ြကိုမတွက်မိခဲ့​ဘူး​။ ​ေနာက်ဆံုး​ အဂင်္လိပ်​ေရတပ်က စစ်သ​ေဘင်္ာ​ေတွ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း​ကို ဝင်လာ​ေတာ့​မှ အံ့​ဩတြကီး​နဲ့​ ြပန်ခုခံခဲ့​ရတယ်။ ဘြကီး​ေတာ်က ဗန္ဒုလကို ရခိုင်စစ်မျက်နှာက ြပန်​ေခါ်ြပီး​ ရန်ကုန်ကို ခုခံ​ေစတယ်။ ရခိုင်မှာ ဦး​စ ကျန်ခဲ့​ြပီး​ ရခိုင်စစ်မျက်နှာကို ထိန်း​ထား​တယ်။

    ရန်ကုန်တိုက်ပွဲ ၁၈၂၄ ​ေမမှာ စြဖစ်ြပီး​ နှစ်ကုန်မှာ ြမန်မာ ရှံုး​လို့​ ရန်ကုန်က​ေန ဆုတ်​ေပး​လိုက်ရတယ်။ ၁၈၂၅ နှစ်ဆန်း​မှာပဲ နာမည်​ေကျာ် ဓနုြဖူ တိုက်ပွဲြဖစ်တယ်။ ြမန်မာဘက်က ဦး​စီး​တိုက်တဲ့​ ဗန္ဒုလကျတယ်။ ဗန္ဒုလက သတ္တိ​ေြပာင်​ေြမာက်တဲ့​ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ြဖစ်​ေတာ့​ စစ်ပွဲရဲ့​ အရှိန်အြမင့်​ဆံုး​ြဖစ်​ေနတဲ့​ အချိန်မှာ သူ့​ရဲ​ေဘာ်​ေတွ အား​မငယ်​ေအာင် သူကိုယ်တိုင် စစ်​ေြမြပင်တ​ေလျာက် လမ်း​ေလျှက်ြပီး​ အား​ေပး​တယ်။ ဒါ​ေပမဲ့​ ထံုး​တမ်း​စဉ်လာ အ​ေဆာင်အ​ေယာင်ြဖစ်တဲ့​ သွား​ေလရာ ​ေရွှထီး​မိုး​တာကို စစ်​ေြမြပင်မှာပါ ဆက်ကျင့်​သံုး​ေတာ့​ အဂင်္လိပ်ဘက်က အလွက်တကူပဲ ဗန္ဒုလရှိတဲ့​ေနရာကို ခန့်​မှန်း​နိုင်ြပီး​ စက်အ​ေြမှာက်နဲ့​ ပစ်​ေတာ့​ ကျခဲ့​ရရှာတယ်။

    အဂင်္လိပ်က ရန်ကုန်ကို ရြပီး​တဲ့​ေနာက် ရခိုင်စစ်မျက်နှာကို ြပန်ဖွင့်​တယ်။ ဓနုြဖူမှာ ဗန္ဒုလကျတဲ့​ ရက်တစ်ရက်တည်း​မှာပဲ ရခိုင်ြမို့​ေတာ် ​ေြမာက်ဦး​က​ေန ြမဝတီမင်း​ြကီး​ ဦး​စ ဦး​စီး​တဲ့​ ြမန်မာတပ် ဆုတ်​ေပး​လိုက်ရတယ်။ ြပည်မမှာ ဓနုြဖူတိုက်ပွဲြပီး​တဲ့​ေနာက် ြမန်မာဘက်က ြပည်မှာ အြပင်း​အထန် (၁၈၂၅ နှစ်ကုန်ပိုင်း​) ခုခံခဲ့​တယ်။ ြပည်က ဆုတ်​ေပး​လိုက်ရြပီး​တဲ့​ေနာက်​ေတာ့​ ၁၈၂၆ နှစ်စမှာ ဘြကီး​ေတာ်က အဂင်္လိပ်တပ် ​ေနြပည်​ေတာ် အနီး​ကို ​ေရာက်လာြပီ ြဖစ်တဲ့​ အတွက် စစ်​ေြပြငိမ်း​ဖို့​ သ​ေဘာတူလိုက်ရတယ်။ ၁၈၂၆ ​ေဖ​ေဖာ်ဝါရီ ၂၄ အင်း​ဝ​ေနြပည်​ေတာ်နဲ့​ (၄၅)မိုင်အကွာ ရန္တပိုမှာ ရခိုင်၊​ တနသင်္ာရီ၊​ အာသံနှင့်​ မဏိပူရ အဂင်္လိပ်ကို ​ေပး​မယ်၊​ ကချာနဲ့​ဂျိန်း​တိယကိုလည်း​ ​ေနာင်မှာ မ​ေနှာင့်​ယှက်​ေတာ့​ဘူး​၊​ စစ်​ေလျာ်​ေြကး​ေငွ စတာလင်​ေပါင် တစ်သန်း​လည်း​ေပး​မယ်၊​ သံအဖွဲ့​ အြပန်အလှန် ထား​ရှိမယ်၊​ အဂင်္လိပ်နဲ့​ စီး​ပွား​ေရး​စာချုပ်​ေတွလည်း​ ချုပ်မယ် စတဲ့​ သ​ေဘာတူညီချက်​ေတွ ပါရှိတဲ့​ ရန္တပိုစာချုပ်နဲ့​ အဂင်္လိပ် ြမန်မာ ပထမစစ် အဆံုး​သတ်ခဲ့​တယ်။

    နိဂံုး​

    အဂင်္လိပ် ြမန်မာ ပထမစစ် သမိုင်း​ေနာက်ခံကို အတိုချုပ် တင်ြပြပီး​သွား​ေတာ့​ ကျ​ေနာ် အဓိက ​ေြပာချင်တဲ့​ စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ကို ြမန်မာနိုင်ငံက ခုမှ ​ေပး​ရတာ မဟုတ်ဘူး​ဆိုတဲ့​ အ​ေြကာင်း​ကို နိဂံုး​ချုပ်အ​ေနနဲ့​ ဆက်လက် ​ေဆွး​ေနွး​ပါမယ်။

    ကျ​ေနာ် ပထမဦး​ဆံုး​ တင်ြပတဲ့​ စိန့်​မာတင် နဲ့​ ရှင်မြဖူက သပ်သပ်တစ်ကျွန်း​စီ ဆိုတဲ့​ အယူအဆ အရဆို စိန့်​မာတင်ဟာ အစကတည်း​က ြမန်မာ မပိုင်ခဲ့​ဘူး​၊​ တ​ေလျှာက်လံုး​လည်း​ ြမန်မာ ပိုင်မလာခဲ့​ဘူး​၊​ ခုလည်း​ မပိုင်ဘူး​ဆိုတာ ထင်ရှား​ေစတယ်။ ရခိုင်ဘုရင်လက်ထက်က ပိုင်ခဲ့​တာဆိုတာကို ကျ​ေနာ့်​အ​ေနနဲ့​ မြငင်း​ပါ။ ပ​ေဒသရာဇ်​ေခတ် တစ်​ေလျှာက်လံုး​ နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံနဲ့​ တစ်နိုင်ငံ အင်အား​ြကီး​တဲ့​ အချိန်​ေတွ မှာ အြပန်အလှန် သိမ်း​ပိုက်ခဲ့​ဖူး​၊​ ဩဇာခံခိုင်း​ခဲ့​ဖူး​ြကတာ အစဉ်အလာပါ။

    မိတ်​ေဆွ​ေတွ ခု​ေြပာ​ေနတဲ့​ စိန့်​မာတင် နဲ့​ ရှင်မြဖူ အတူတူပဲ ဆိုတာ မှန်တယ် ဆိုရင်လည်း​ အဲ့​ဒီ ရှင်မြဖူဟာ အစက ြမန်မာပိုင်ခဲ့​တာ မဟုတ်ဘူး​၊​ ကုန်း​ေဘာင်မင်း​ဆက် အင်ပါယာ ချဲ့​ထွင်ရင်း​နဲ့​ သိမ်း​ခဲ့​တဲ့​ ​ေနရာများ​မှ တစ်ခု​ေသာ​ေနရာသာ ြဖစ်တယ်။ အဲ့​သလို ပ​ေဒသရာဇ်လက်နက်နိုင်ငံ​ေတာ် ဘဝက သိမ်း​ပိုက်ခဲ့​တဲ့​ ​ေနရာ​ေတွတိုင်း​သာ ခုမပိုင်​ေတာ့​လို့​ အြငင်း​ပွား​ ကန့်​ကွက်​ေနရမယ်ဆိုရင် ​ေကာ့​ဘဇာ၊​ အာသံ၊​ မဏိပူ၊​ ဇင်း​မယ်၊​ အယုဒယ စတဲ့​ အဆက်ဆက် နယ်ချဲ့​ သိမ်း​ပိုက်ခဲ့​ဖူး​တဲ့​ ​ေနရာ​ေတွ အား​လံုး​ အတွက်ပါ ကန့်​ကွက်ရမလို၊​ မပိုင်​ေတာ့​လို ​ေဒါသ ြဖစ်ရ​ေတာ့​မလို ြဖစ်​ေနတယ်။ တရုတ်က ပုဂံကို သူတို့​ လက်လွှတ်လိုက်ရပါတယ် ​ေြပာရင် အဓိပ္ပာယ်မဲ့​သလို ခု စိန့်​မာတင်ကျွန်း​ကို ဘဂင်္လား​ကို ​ေပး​လိုက်ရ​ေလြခင်း​လို့​ ြကိတ်မနိုင်၊​ ခဲမရြဖစ်​ေနရတာ အဓိပ္ပာယ်ရှိရဲ့​လား​ ဆိုတာ ​ေဝဖန်၊​ သံုး​သပ်၊​ စဉ်း​စား​ ​ေစချင်တယ်။

    တိုင်း​ြပည်ကို မှန်မှန်ကန်ကန် ချစ်တတ်ြကပါ​ေစ။

    ြငိမ်း​ချမ်း​ေအး​
    ၁၇၊​ မတ်၊​ ၂၀၁၂

    4 comments:

    mstint said...

    ဒီေဖာင့္နဲ႔က် အားလံုးဖတ္လို႔ရတာမို႔ ေျခဆန္႔ေမႊေႏွာက္သြားတယ္
    ေမာင္လင္းဦးေရ။
    ဒီပို႔စ္ေလးကေန ျမန္မာျပည္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့သမိုင္းတခ်ိဳ႕
    ျပန္လည္ၿပီးသိလိုက္ရလို႔ေက်းဇူးပါေနာ္။
    စိတ္ဓာတ္အစဥ္ၾကည္လင္ေအးျမပါေစကြယ္။

    ေမတၱာျဖင့္
    အန္တီတင့္

    ေမာင္ဘႀကိဳင္(ခ်ဥ္ေပါင္ၿခံ) said...

    ဒီအေၾကာင္းကုိသတင္းေသေသခ်ာခ်ာေစာင္႔ဖတ္ျဖစ္တယ္
    မွန္၏ မွား၏ဆုိတာ ကၽြန္ေတာ္ကုိယ္တုိင္လည္း ေသခ်ာမခြဲျခားတတ္ခဲ႔ဖူး
    ဒါေပမယ္႔ အရင္တုန္းကမသိခဲ႔တာေတြကုိ အခုသိလုိက္ရတယ္
    ေက်းဇူးပါ ကုိလင္းဦး

    ဆူးသစ္ said...

    ေတာ္ေတာ္ေတာ့ ဦးေႏွာက္စားတဲ့ကိစၥပဲ။ ဒါနဲ႕ကိုလင္းဦးေရ-ေရးသူက သူ႕ရဲ႕စာကိုးေတြဘယ္ကယူတယ္ဆိုတာေလးမ်ား မေဖာ္ျပထားဘူးလားခင္ဗ်ား။ ဘာျဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ သမိုင္းျဖစ္ေနေတာ့ မွန္တာမွန္တာတစ္ပိုင္း၊ အေထာက္အထားျပတာက တစ္ပိုင္းမဟုတ္လား။ ကၽြန္ေတာ္တို႕လည္း အဲဒီလိုပဲ လက္ခံခ်င္တာပါ။ ဘာျဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ အလုပ္ထဲမွာ ဘကုန္းေတြနဲ႕တြဲလုပ္ေနရတာကိုး။ ဖတ္ရတာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ဗဟုသုတတိုးသြားပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္စိတ္၀င္စားမိပါတယ္။

    zekhong said...

    I would like to suggest to translate this article .if you like it from Geopolitical point of view about Rohingya Problem.Kindly Read http://stopimperialism.org/articles/a-new-front-myanmars-role-in-the-geopolitics-of-empire/

    Post a Comment

    ကဗျာဆရာ
    အသြပာနတ္တိ
    ေဈးထဲမှာ မုန့်လုပ်ေရာင်း
    ၀မ်းေကျာင်းေန၏.......။
    လင်းဦး(စိတ်ပညာ)


    Twitter

     
    Copyright (c) 2010 Myanmar Blogger byLin Oo